Bu gün – 1 oktyabr Azərbaycan muğam sənətinin tanınmış simalarından biri olan Mənsum İbrahimovun doğum günüdür. 1960-cı il oktyabrın 1-də Ağdam rayonunun İmamqulubəyli kəndində dünyaya göz açan sənətkar 66 illik ömrünün böyük hissəsini Azərbaycan musiqisinə, muğama və milli mədəniyyətə həsr edib.

Mənsum İbrahimovun sənət yolunun başlanğıcında Qarabağ dayanır. Bu, sadəcə coğrafi məkan deyil. Qarabağ onun yaradıcılığında muğamın ruhu, xalq musiqisinin yaddaşı və milli sənət duyğusunun mənbəyi kimi yaşayır. Təsadüfi deyil ki, mütəxəssislər onun yaradıcılığını Qarabağ xanəndəlik məktəbinin müasir dövrdəki layiqli davamlarından biri kimi qiymətləndirirlər.

Sənətkarın peşəkar yaradıcılıq yolunda mühüm mərhələ Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunun muğam şöbəsində aldığı təhsil olub. Burada görkəmli xanəndə və pedaqoq Vahid Abdullayevdən muğam sənətinin incəliklərini öyrənib. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində təhsilini davam etdirib.

1985-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş müsabiqədə I dərəcəli diploma layiq görülməsi gənc xanəndənin sənət yolunda mühüm uğurlardan biri idi. Ardınca böyük sənətkar Şövkət Ələkbərovanın tövsiyəsi ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrına dəvət olunması onun professional səhnədəki fəaliyyətinin yeni mərhələsini başlatdı.

Mənsum İbrahimovun adını Azərbaycan opera səhnəsində xüsusilə Məcnun obrazından ayrı təsəvvür etmək çətindir. Üzeyir Hacıbəylinin ölməz “Leyli və Məcnun” operasında 1993-cü ildən Məcnun obrazını ifa etməsi onun yaradıcılıq bioqrafiyasının ən parlaq səhifələrindəndir. Bununla yanaşı, “Aşıq Qərib”də Qərib, “Gəlin qayası”nda Camal, “Sevil”də Azançı və digər obrazları da sənətkarın geniş yaradıcılıq imkanlarını nümayiş etdirir.

Lakin Mənsum İbrahimov yaradıcılığını yalnız opera səhnəsi ilə məhdudlaşdırmır. Onun ifasında muğam dəstgahları, təsniflər, xalq və bəstəkar mahnıları özünəməxsus bədii ifadə qazanır. Səsinin təbiiliyi, ifa üslubundakı lirizm, muğamın daxili məntiqinə bağlılıq və emosional dərinlik onun sənət dünyasının əsas xüsusiyyətlərindəndir. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının araşdırmasında da sənətkarın fərdi ifa üslubu və Qarabağ xanəndəlik ənənələrinin davam etdirilməsindəki rolu xüsusi vurğulanır.

Mənsum İbrahimovun sənətinin mühüm istiqamətlərindən biri də müəllimlikdir. O, illərdir qazandığı peşəkar təcrübəni gənc xanəndələrə ötürür. Hazırda Azərbaycan Milli Konservatoriyasının professoru olan sənətkar 2023-cü ildən Konservatoriyanın Muğam kafedrasına rəhbərlik edir. Beləliklə, onun fəaliyyəti yalnız səhnədə ifa etməklə deyil, yeni sənətkar nəslinin yetişdirilməsi ilə də ölçülür.

Əsl sənətkarın böyüklüyü yalnız aldığı fəxri adlarla müəyyənləşmir. Bununla belə, Mənsum İbrahimovun yaradıcılıq fəaliyyətinin dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsi onun sənət yolunun miqyasını göstərən mühüm faktlardandır. O, 1998-ci ildə Əməkdar artist, 2005-ci ildə Xalq artisti fəxri adına layiq görülüb, “Şöhrət” və “Şərəf” ordenləri ilə təltif olunub, Prezident mükafatına layiq görülüb.

Onun sənəti Azərbaycan sərhədləri ilə də məhdudlaşmayıb. Mənsum İbrahimov müxtəlif illərdə dünyanın bir sıra ölkələrində çıxış edərək Azərbaycan muğamını beynəlxalq auditoriyalara təqdim edib. Bu baxımdan onun hər səhnə çıxışı yalnız fərdi ifa deyil, həm də Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin təqdimatı kimi əhəmiyyət daşıyır.

Mənsum İbrahimov sənətə münasibətində də özünəməxsus mövqeyi ilə seçilir. Onun yaradıcılıq fəlsəfəsində sənət tituldan, şöhrətdən və mükafatdan daha üstün dayanır. Çünki həqiqi sənətkar üçün əsas məsələ səhnədə görünmək deyil, sənətə layiq olmaqdır.

Bu gün onun ifasında səslənən muğam yalnız keçmişdən gələn bir musiqi nümunəsi kimi deyil, canlı və daim inkişaf edən milli mədəniyyət hadisəsi kimi qəbul edilir. Onun səsində Qarabağın musiqi yaddaşı, Azərbaycan xanəndəlik məktəbinin ənənələri və müasir ifaçılıq düşüncəsi bir araya gəlir.

Mənsum İbrahimovun sənət yolu göstərir ki, milli musiqinin yaşaması yalnız onu ifa etməklə mümkün deyil. Onu duymaq, qorumaq, öyrənmək və gələcək nəsillərə ötürmək lazımdır. O isə bütün bu istiqamətləri öz yaradıcılığında birləşdirən sənətkarlardandır.

66 illik ömür yolunun bu yeni yaşında böyük sənətkara ən xoş arzularımızı çatdırırıq. Qoy səsi daim gur, sənət yolu işıqlı, yaradıcılıq ömrü uzun olsun. Muğamımızın bu qiymətli ifaçısı hələ uzun illər Azərbaycan səhnəsində öz bənzərsiz səsi ilə könüllərə yol açsın, yetişdirdiyi gənc xanəndələr isə onun sənət məktəbinin ən gözəl davamçılarına çevrilsin.